ท่ามกลางกระแสธรรมชาติที่ผันแปร ภาวะโลกร้อน และวิกฤติภัยพิบัติต่างๆที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ภาวะทางธรรมชาติเหล่านี้กำลังคืบคลานมาหามนุษย์ชาติอย่าง ช้าๆจึงเกิดกระแสการรณรงค์เพื่อลดภาวะโลกร้อนขึ้น และสภาองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่ อำเภอนาน้อย จังหวัดน่านจึงได้จัดงานบวชป่าสืบชะตาลำน้ำแหงเพื่อเป็นการรณรงค์ลดภาวะโลกร้อนและสืบชะตาลำน้ำแหงที่ เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ของชุมชนด้วย เพื่อคืนชีวิตแห่งลำน้ำให้กลับคืนมาเหมือนเดิม

     เมื่อวันที่ ๒๖ – ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๕๓ ซึ่งตรงกับวันอาสาฬหบูชาและวันเข้าพรรษา สภาองค์กร ชุมชนตำบลบัวใหญ่ได้ทำพิธีบวชป่าสืบชะตาลำน้ำแหง โดยใช้วิถีแห่งศาสนาพุทธที่ทุกคนยึดมั่นเป็นตัวเชื่อม โยง มีพิธีทางสงฆ์ การสวดชยันโต พรมน้ำมนต์และการให้คำปฏิญาณในชุมชนที่จะดูแลต้นไม้ที่ตนเองปลูกและ ไม่ล่าสัตว์ป่าในพื้นที่ โดยพิธีดังกล่าวมีการปลูกป่าจำนวน ๒,๐๐๐ ต้น ได้แก่ต้นประดู่ ต้นไผ่ ต้นเหียง ต้นมะไฟ จีน ซึ่งบริเวณที่ปลูกป่านั้นอยู่ต้นลำน้ำแหงและพิธีบวชป่าผืนใหญ่ภายใน ๘ หมู่บ้านโดยได้รับความร่วมมือจาก กศน. กรมการปกครองนาน้อย สภาวัฒนธรรมอำเภอ โรงเรียนชุมชนบ้านอ้อย  อุทยานแห่งชาติขุนสถาน

    ดุจเดือน ศรสีดา เยาวชนในพื้นที่ได้เปิดเผยถึงความรู้สึกว่า รู้สึกดีที่ได้ทำประโยชน์อะไรให้กับบ้าน เกิดของตนเองบ้าง เพราะปีนี้ลำน้ำแหงแห้งมาก อยากทำประโยชน์ให้บ้านเกิดมากกว่านี้ ซึ่งตนได้คิดกิจกรรมต่อยอดจากการปลูกป่าครั้งนี้คือ จะรวมตัวกันสร้างฝายชะลอน้ำที่ต้นลำน้ำแหง และร่วมกันรณรงค์ ไม่ให้คนในพื้นที่ตัดไม้ทำลายป่าเพิ่มมากขึ้น โดยต้นไม้ที่ตนเองเลือกปลูกในครั้งนี้คือต้นมะไฟจีน เพราะมัน อร่อยและกินได้ และเมื่อต้นไม้นี้เติบโตขึ้นมาก็สามารถเป็นอาหารของสัตว์ป่าได้อีกด้วย

     ทางด้านนางศิริลักษณ์ คำชมพู นายกหญิงกาชาด บอกถึงแนวคิดในการจัดกิจกรรมครั้งนี้ว่า อยากให้ชาวบ้านเห็นความสำคัญของลำน้ำแหงและช่วยกันดูแลรักษาลำน้ำไม่ให้ป่วยไปมากกว่านี้ ซึ่งการจัดกิจกรรมครั้งนี้สอดคล้องกับนโยบายของนายอำเภอนาน้อยที่อยากจะฟื้นฟูลำน้ำแหงให้มีพื้นที่ชุ่มน้ำมากขึ้น อนุรักษ์ การปลูกต้นไม้ริมฝั่ง  เพื่อเรียกน้ำกลับคืนมาสู่ชุมชน และกิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งในการปลุกกระแสคนในชุมชน ให้เกิดความรักและหวงแหนลำน้ำของตนและได้มีพิธีกรรมตามความเชื่อโดยการสาบานตนว่าใครไปทำร้ายลำ น้ำแหงก็อาจจะเกิดสิ่งไม่ดีกับตนเองและการลงมือปลูกต้นไม้ด้วยตนเองนั้นคนในชุมชนจะรู้สึกหวงแหน ผูกพันธ์ และจะช่วยกันดูแลต้นไม้ที่ตนเองปลูก ซึ่งเป็นการรณรงค์ให้ตระหนักถึงการดูแลรักษาป่าไม้ทางอ้อม อีกด้วย

    สำหรับผู้สนับสนุนพันธุ์กล้าไม้ต่างๆนายฉัตรชัย โยธาวุฒิหัวหน้าอุทยานแห่งชาติขุนสถาน ได้ กล่าวถึงปัญหาลำน้ำแหงว่า ส่วนใหญ่เกิดจากคน เมื่อคนเยอะขึ้นความต้องการในพื้นที่เกษตรกรรมก็เพิ่มมาก ขึ้นเสมือนเงาตามตัว มันเหมือนกับการเริ่มต้นตัดไม้เพื่อทำเกษตรกรรมและก็แผ่ขยายเพิ่มมากขึ้น เพราะคนไม่ ตระหนักถึงความสำคัญของลำน้ำ แต่เมื่อสภาองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่เข้ามามีบทบาทในการรณรงค์ใน หลายๆครั้งที่ผ่านมา  ทำชาวบ้านในชุมชนก็เริ่มจะเข้าใจโดยใช้วิธีทำความเข้าใจในจุดเล็กๆก่อนและขยายผล ไปเรื่อยๆ สำหรับตนเองรู้สึกยินดีที่ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการรักษาทรัพยากรป่าไม้และต้นน้ำของ ตนเอง ซึ่งก็ตรงกับทางนโยบายของทางอุทยานอยู่แล้ว   คือเน้นการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนและดูแลรักษา ทรัพยากรร่วมกัน   เพราะหัวใจของการรักษาป่าคือคนชุมชนจะต้องรักป่าก่อนเพราะป่าใหญ่คือบ้านของเราทุกคน และเรื่องที่ชาวชุมชนรวมตัวกันขอขยายพื้นที่เขตอุทยานเพิ่มเติมนั้น ขึ้นอยู่กับชุมชนเจ้าของพื้นที่ เพราะ ไม่เคยปรากฏว่ามีพื้นที่ไหนขอขยายเขตอุทยานเพิ่มเลย มีที่นี่ที่เดียว แต่การของขยายเขตพื้นที่อุทยานนั้นคง ต้องจัดเวทีสาธารณะเพื่อทำความเข้าใจ ถ้าคนในชุมชนเห็นความสำคัญของการขยายเขตอุทยานเองตนเอง รู้สึกว่าเป็นเรื่องดีที่ชาวชุมชนเจ้าของพื้นที่ลุกขึ้นมาจัดการตนเอง สำหรับการแก้ปัญหาการทำไร่เลื่อนลอยนั้น จะมีโครงการหลวงเข้ามาช่วยและเมื่อคนในชุมชนมีโฉนดชุมชนก็จะสามารถแก้ไขปัญหาเรื่องนี้ได้มาก

     เมื่อคนในชุมชนตำบลบัวใหญ่ลุกขึ้นมาจัดการปัญหาในพื้นที่ด้วยตนเองเปรียบเสมือนการใช้ยารักษา โรคที่ตรงจุดโดยใช้สภาองค์กรชุมชนตำบลเป็นตัวขับเคลื่อน ใช้วิธีร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมรับผลประโยชน์ และร่วม รับผิดชอบ เป็นหนทางสู่การเปลี่ยนแปลงจากจุดเล็กๆในชุมชนและฟื้นฟูชุมชนท้องถิ่นไปสู่การจัดการตนเอง อย่างยั่งยืน

จิริยา เรืองฉาย   เรื่อง/ภาพ

     เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน 2553 ที่ผ่านมา เครือข่ายองค์กรชุมชนในจ.สุพรรณบุรี  พัฒนาสังคมและความมั่นคงมนุษย์จังหวัดสุพรรณบุรี และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน จัดประชุมผู้นำสภาองค์กรชุมชนตำบล จังหวัดสุพรรณบุรี พร้อมศึกษาดูงานโดยมีผู้นำชุมชนเข้าร่วมกว่า 200 คน

      นายสุภัทร์  ศรีสุนทรพินิต รองผู้ว่าราชการจังหวัดสุพรรณบุรี กล่าวว่า  ชุมชนเป็นกำลังหลักของการพัฒนาประเทศเพราะปัจจุบันในชุมชนหรือหมู่บ้านมีการรวมตัวกันของผู้รู้หรือนักปราชญ์  ช่วยทำงานพัฒนาชุมชนท้องถิ่น   ซึ่งมีหน่วยงานท้องถิ่นช่วยสนับสนุนการทำงาน

       รองผู้ว่าฯ จ.สุพรรณบุรี กล่าวอีกว่า การขับเคลื่อนสภาองค์กรชุมชนจะเป็นตัวชี้วัดที่จะบอกว่าชุมชนจะพัฒนาไปในทิศทางใด    ที่สำคัญการที่เราจะนำพาหมู่บ้านไปสู่ความสุขเราต้องเข้าใจว่าเรา มีปัญหาอะไร มีทุนอะไร และจะช่วยกันแก้ปัญหาอย่างไร จะช่วยรักษาสมบัติของชุมชน คือ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมไว้อย่างไร

     นายมานพ  สิงห์ดวง ผู้นำสภาองค์กรชุนตำบล กล่าวว่า สภาองค์กรชุมชนตำบลจังหวัดสุพรรณบุรีมีการจดแจ้งจัดแล้ว 15 ตำบล  ซึ่งผู้นำชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ยังมีความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ของสภาองค์กรชุมชนที่แตกต่างกัน  การประชุมในครั้งนี้จึงเป็นการให้ความรู้ความเข้าใจในบทบาทและภารกิจของสภาองค์กรชุมชนตำบลกับผู้นำ    พร้อมการศึกษาดูงานในพื้นที่ๆมีการขับเคลื่อนงานสภาองค์กรชุมชน  ที่ตำบลควนรู อ.รัตภุมิ จ.สงขลา   ซึ่งได้รับการสนับสนุนการจัดประชุมและศึกษาดูงานจากพมจ.สุพรรณบุรีและสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน

วิวัฒน์  เจนชัย   รายงาน

     สำนักงานการเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุรินทร์ร่วมกับสภาองค์กรชุมชนตำบลศรีสุขจัดอบรมเชิงปฎิบัติการ โครงการชุมชนเศรษฐกิจพอเพียง จังหวัดสุรินทร์  ให้กับเกษตรกรต้นแบบ ตำบลศรีสุข และ ตำบลตรวจ จำนวน 40 คน เมื่อวันที่ 3 -4 มิถุนายน 2553 ที่ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนตำบลศรีสุข

    โครงการดังกล่าวได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุรินทร์ เพื่อพัฒนาและปรับปรุงแปลงเกษตรให้เป็นศูนย์เพื่อการเรียนรู้ตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง   ให้เกิดการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน โดยมีนายบุญมี สารสุข นายกองค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข และ สมศักดิ์ พลวัน เกษตรจังหวัดสุรินทร์ ร่วมพิธีเปิด  โดยนายไมตรี พร้อมเพรียง ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลศรีสุข ระบุว่า ในพื้นที่ตำบลศรีสุข  ประชากร   1,400 ครัวเรือนเป็นเกษตรที่ทำนาเป็นอาชีพหลัก

     การอบรมในครั้งนี้มีการศึกษาและนำข้อมูลและเทคนิคใหม่ๆในการทำการเกษตรแบบปลอดสารพิษมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน     นอกจากการรับความรู้ใหม่ใหม่ๆและฟังประสบการณ์จากเกษตรกรที่ทำจริงในพื้นที่แล้ว    ยังมีการลงพื้นที่ดูงานของเพื่อนเกษตรกรที่เข้าอบรมด้วยกันทั้งที่กำลังเริ่มต้น และมีรูปธรรมที่ชัดเจน เป็นการเพิ่มพลังบวกให้กับผู้เข้าอบรมรายอื่นที่กำลังจะเริ่มเปลี่ยนมาทำเกษตรปราณีต สำหรับจุดที่สร้างความประทับใจให้กับผู้เข้าอบรมในครั้งนี้คือกระบวนการทำก้อนจุลลินทรีย์เพื่อปรับสภาพดินและน้ำที่เรียกว่า “สูตรดินระเบิด”เป็นจุลลินทรีย์เพื่อปรับสภาพดินด้วยกระบวนการธรรมชาติ เพิ่มความสมบูรณ์ให้พื้นดินและผืนน้ำด้วยระบบการย่อยของจุลินทรีย์ในกระบวนการธรรมชาติ

      เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๕๓  คณะอนุกรรมการสนับสนุนสภาองค์กรชุมชน ลงพื้นที่ศึกษาดูงานกลุ่มองค์กรสมาชิกสภาองค์กรชุมชนตำบลคลองเขิน จ.สมุทรสงคราม จำนวน ๔ กลุ่ม ประกอบด้วย  ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีตำบลคลองเขิน กลุ่มแปรรูปน้ำตาลโตนด กลุ่มผลิตขนมหวาน และกลุ่มสวัสดิการชุมชน ในช่วงบ่ายเป็นการประชุมคณะอนุกรรมการสภาองค์กรชุมชน ครั้งที่ ๓/๒๕๕๓ ณ ที่ทำการองค์การบริหารส่วนตำบลคลองเขิน อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม  

     นางอุษา เทียนทอง

     นพ.อำพล จินดาวัฒนะ

     อาจารย์ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม

 ตารางแสดงการจัดตั้งสภาองค์กรชุมชนตำบลรายภาค ปี ๒๕๕๑ – ๒๕๕๓

ดวงมณี  เครื่องร้อน   รายงาน