playlists faocebook CODINew icon_tw Intranet mail
ภาษาไทย english หน้าหลัก

ตำบลเด่นใหญ่  อำเภอหันคา  จังหวัดชัยนาท

ตำบลเด่นใหญ่ อำเภอหันคา จังหวัดชัยนาท มีการขับเคลื่อนงานโดยกลุ่มองค์กรชุมชนในพื้นที่ทั้ง 12 หมู่บ้าน สภาองค์กรชุมชนตำบลเด่นใหญ่ จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม  2553  เป็นกลไกการขับเคลื่อนงานพัฒนาในพื้นที่ตำบล มีการแบ่งบทบาทหน้าที่ในการทำงาน และเป็นพื้นที่กลางในการวิเคราะห์และหาแนวทางการแก้ไขปัญหาร่วมกัน  เพื่อนำไปสู่แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่เข้มแข็งและยั่งยืนในอนาคต

          จากการวิเคราะห์ศักยภาพของตำบลเด่นใหญ่ พบว่า จุดแข็งของตำบล คือ มีทรัพยากรธรรมชาติป่า “เขาราวเทียน” และแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติ ซึ่งมีผืนป่าพื้นที่ประมาณ 1,443 ไร่ มีพันธุ์ไม้หลากหลายชนิด อาทิเช่น เต็ง รัง ประดู่ แดง ไผ่ชนิดต่างๆ สามารถนำมาใช้ต่อเติมเป็นที่อยู่อาศัยหรือประดิษฐ์ของใช้ในครัวเรือนได้  มีหน่อไม้ ผักหวาน ผักอีนูน กระเจี๊ยบขาว เห็ดชนิดต่างๆ นำมาประกอบอาหารและเก็บไปขายได้ มีพืชสมุนไพรหลากหลาย ได้แก่ ปลาไหลเผือก ที่พบเห็นมากที่สุดและชาวบ้านนำไปเป็นยาแก้ไข้แทบทุกชนิด หรือต้นหนอนตายยากที่สามารถแก้โรคผิวหนังได้

DenyaiDenyai1.jpgDenyai2.jpg

Denyai3.jpgDenyai4.jpg

สภาองค์กรชุมชนตำบลเด่นใหญ่ ได้จัดทำแผนงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ภายใต้โครงการรณรงค์สร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และโครงการอบรมอาสาสมัครดูแลป่า “เขาราวเทียน” ซึ่งนำไปสู่การจัดทำ “แผนที่แหล่งอาหาร” มีการจัดเก็บข้อมูลวางแปลงสำรวจชนิดพันธุ์ วิเคราะห์การกระจายตัวของพืชอาหาร เก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงฤดูกาลที่ให้ผลผลิต จัดทำแผนที่เดินดินของชุมชน  อบรมการถนอมการแปรรูปผลผลิตจากป่าที่ถูกต้องตามหลักโภชนาการ  เก็บไว้เป็นอาหารนอกฤดูกาล  เช่น หน่อไม้นำมาต้ม  ดอง ทำซุปหน่อไม้ ห่อหมก ทำขนม และทำไอศกรีม เป็นต้น

Denyai5.jpgDenyai6.jpg

Denyai7.jpg
มีการอบรมใช้พืชสมุนไพรเพื่อเป็นยารักษาโรค โดยให้ความรู้เกี่ยวกับพืชสมุนไพรที่พบในป่าชุมชน “เขาราวเทียน” และสาธิตวิธีการปรุงยาและข้อควรระวังในการใช้พืชสมุนไพร และ “พัฒนาอาสาสมัคร” เข้าร่วมเป็นเครือข่ายเฝ้าระวังโดยคนในชุมชน อย่างน้อย 20 คนครอบคลุมทุกหมู่บ้าน  ส่งเสริมให้เยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อเป็นเครือข่าย คณะทำงานซึ่งจะเป็นอนาคตที่จะช่วยรักษาป่าชุมชนเขาราวเทียน ให้มีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งอาหารให้แก่ชุมชนได้อย่างยั่งยืนต่อไป    

การดูแลรักษาป่าชุมชนเขาราวเทียน  ได้จัดตั้งคณะกรรมการ มีกฎระเบียบการใช้และดูแลป่าขึ้นมา 6 ข้อ คือ 1) ห้ามตัดต้นไม้โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการ 2) ห้ามขุดต้นไม้ออกจากพื้นที่ 3) ห้ามล่าสัตว์ทุกชนิด 4) ห้ามนำรถตั้งแต่สี่ล้อขึ้นไปเข้ามาในบริเวณป่า 5) ห้ามเผาหรือทิ้งก้นบุหรี่ ซึ่งอาจทำให้เกิดไฟไหม้ป่า 6) ห้ามบุกรุกหรือยึดครองผืนป่า หากฝ่าฝืนจะถูกตักเตือนหากยังทำซ้ำจะถูกปรับ 500 - 3,000 บาท และนำส่งเจ้าหน้าที่ดำเนินคดีตามกฎหมาย นอกจากนี้ มีการประกาศปิดป่าตั้งแต่เดือนกันยายน - พฤษภาคมของทุกปี ให้ป่าได้มีการพักฟื้นฟูและพร้อมให้ชาวบ้านไปหาของป่าเมื่อถึงช่วงเปิดป่า มีการทำแนวกันไฟและปลูกป่าเพิ่มเป็นประจำทุกปี  

          การสร้างความเข้าใจกับชาวบ้าน : ช่วงแรกชาวบ้านไม่เข้าใจว่าจะปิดป่าทำไม ดังนั้น คณะกรรมการดูแลรักษาป่าหมู่บ้าน ได้มีการจัดเวทีสร้างความเข้าใจ ปลูกฝัง และสร้างจิตสำนึกให้กับชาวบ้านเรื่อยมาใช้เวลา 4 - 5 ปี ชาวบ้านจึงเริ่มเห็นผลการเปลี่ยนแปลง ได้เรียนรู้การใช้ประโยชน์จากป่าอย่างถูกวิธี คือ เก็บไว้ให้เหลือหน่อ เหลือเชื้อ ให้ขึ้นใหม่ในปีต่อๆ ไปได้ ไม่ใช่ไปขุดรากถอนโคน ชาวบ้านเริ่มเห็นด้วย ให้ความร่วมมือช่วยกันดูแลรักษาป่า และป่าเริ่มสมบูรณ์ขึ้น เกิดฝายชะลอน้ำ ดินมีความชุ่มชื้น หาของป่าได้ มีอาหารและรายได้เพิ่มขึ้นด้วย ทำให้สามารถลดรายจ่ายค่าอาหารในครัวเรือนได้ถึง 500 บาทต่อเดือน

“ถ้าเราไม่รักษาป่าไว้ป่าก็จะไม่เหลือ  ควรลุกขึ้นมาปกป้องผืนป่า ทรัพยากรที่มีค่าต่อการดำรงชีวิต เป็นตลาดใหญ่ให้กับชาวบ้านได้จับจ่ายใช้สอยต่อไป” นายมานัส ม่วงเกิด ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 5 คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนตำบลเด่นใหญ่กล่าว

           ตำบลเด่นใหญ่ได้น้อมนำพระราชดำรัส “ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง” ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มาปรับใช้เป็นแนวคิดของการผสมผสานการอนุรักษ์ดิน น้ำ การฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ควบคู่กับความต้องการทางด้านเศรษฐกิจ ให้คนและป่าได้พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน     ทำให้เป็นชุมชนตัวอย่างที่ดีในการดูแลรักษาป่าชุมชนเขาราวเทียน โดยจำแนก

ป่า 3 อย่าง ได้แก่ 1) ป่าไม้ใช้สอย คือ ไม้โตเร็วสำหรับใช้ในครัวเรือน 2) ป่าไม้กินได้ คือ ไม้ผล 3) ป่าไม้เศรษฐกิจ คือ ไม้ที่ปลูกไว้ขายหรือไม้เศรษฐกิจ

ประโยชน์ 4 อย่างคือ 1) ป่าไม้ใช้สอย 2) ป่าไม้กินได้นำมาเป็นอาหารทั้งพืชกินใบกินผลกินหัวและเป็นยาสมุนไพร 3) ป่าไม้เศรษฐกิจเป็นแหล่งรายได้ของครัวเรือน ซึ่งควรปลูกพืชหลากหลายชนิดเพื่อลดความเสี่ยงเรื่องราคาตกต่ำและไม่แน่นอน 4) ประโยชน์ช่วยในการอนุรักษ์ดินและน้ำ การปลูกพืชที่หลากหลายอย่างเป็นระบบจะช่วยสร้างสมดุลให้แก่ระบบนิเวศน์

Denyai8.jpgDenyai9.jpg
          นอกจากนี้ตำบลเด่นใหญ่ได้มีการจัดงานมหกรรมเดินป่าชมพันธุ์ไม้ ย้อนตำนานเสือร้าย กินหน่อไม้เขาราวเทียน ส่งเสริมการเรียนรู้วิถีชีวิตคนกับป่า และส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบวิถีชุมชน ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยมีแนวคิดในการจัดงานเพื่อสร้างชุมชนให้เข้มแข็งและเป็นการสร้างอัตลักษณ์การท่องเที่ยวของตำบลเด่นใหญ่ให้เป็นชุมชนคนอยู่ร่วมกับป่า ที่จะนำพานักท่องเที่ยวมาสัมผัสกับวิถีชีวิตของคนในชุมชนอย่างแท้จริง

          ทั้งนี้ เมื่อชาวบ้านได้เรียนรู้การใช้ประโยชน์จากป่าอย่างถูกวิธี เรียนรู้ที่จะอยู่กับป่าอย่างมีคุณค่า เชื่อมโยงการอนุรักษ์ป่าเข้ากับวิถีชีวิตทำให้เกิดการดูแลรักษาผืนป่า นำไปสู่กระบวนการเรียนรู้พัฒนาตนเองและชุมชนให้มีความเข้มแข็ง สามารถยืนหยัดได้ด้วยตนเอง ใช้ชีวิตอยู่ในชุมชนและสังคมได้อย่างมีความสุข

ข้อมูล นายมานัส ม่วงเกิด คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนตำบลเด่นใหญ่

เรียบเรียงโดย ชนานันท์  เชื้อผู้ดี นักสื่อสารจัดการความรู้จังหวัดชัยนาท

แบ่งปัน
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter