playlists faocebook CODINew icon_tw Intranet mail
ภาษาไทย english หน้าหลัก

คณะทำงานพัฒนาศักยภาพผู้นำ ภาคกลางและตะวันตก ร่วมด้วย สำนักงานภาคกลางและตะวันตก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)  จัดเวทีการพัฒนาศักยภาพผู้นำขบวนองค์กรชุมชน “กลไกทางยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาจังหวัดเข้มแข็งจัดการตนเอง” กลุ่มจังหวัดสามบุรี ระหว่างวันที่ 7 - 8 เมษายน 2562 ที่ผ่านมา ณ มวกเหล็กพาราไดส์ รีสอร์ท จังหวัดสระบุรี มีผู้เข้าร่วมประมาณ 50 คน

leader2

             ทั้งนี้ สืบเนื่องจากการสรุปบทเรียนงานพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชนภาคกลางและตะวันตกในช่วงปลายปี 2561 ที่ผ่านมา พบว่าผู้นำชุมชนภาคกลางและตะวันตกโดยเฉพาะผู้นำชุมชนในระดับจังหวัดมีจำนวนน้อยลง มีศักยภาพในการสร้างการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความคิด อุดมการณ์พัฒนาชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองลดลง ขณะที่กิจกรรมสนับสนุนงานพัฒนาที่ดำเนินงานผ่านกลไกผู้นำชุมชนมีมากขึ้นทั้งจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ทำให้ผู้นำชุมชนมีบทบาทหน้าที่ต้องรับผิดชอบมากขึ้น ขณะที่งบประมาณหนุนเสริมพื้นที่มีจำนวนลดลง ส่งผลให้การหนุนเสริมงานพัฒนาชุมชนกับพื้นที่เป้าหมายของผู้นำชุมชนในระดับจังหวัดเปลี่ยนแปลงไป กลายเป็นระบบการสั่งงานให้พื้นที่ชุมชนท้องถิ่นดำเนินงานมากกว่าการหนุนเสริมและสร้างโอกาสให้พื้นที่เกิดการเรียนรู้ ปรึกษาหารือกันเพื่อขับเคลื่อนงานพัฒนา

เมื่อกลไกการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาพื้นที่ ให้ความสำคัญกับผู้นำเป็นอันดับแรก แต่หลายๆ ครั้งพบว่า การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ในการพัฒนาพื้นที่ กลับไม่ได้ให้ความสำคัญในเรื่องของการพัฒนาผู้นำเท่าที่ควร ผู้นำหลายคน ซึ่งเป็นคนเล็กคนน้อยที่พยายามต่อสู้ ในการขับเคลื่อนงาน เมื่อเจอปัญหาและอุปสรรค หรือไม่ได้รับการส่งเสริม หรือการช่วยเหลือใดๆ ทำให้เกิดความท้อถอย “หมดพลัง” ที่จะก้าวเดินต่อ และเลือกที่จะเดินหันหลังให้เส้นทางนักพัฒนาในที่สุด

“บทเรียนที่ผ่านมา เกิดการพัฒนาที่ตอบโจทย์ ของ พอช./โครงการ ไม่ได้เกิดการพัฒนาที่ตอบโจทย์กับพื้นที่อย่างแท้จริง หลายๆ ครั้งพบว่า แกนนำหลายท่าน เลือกที่จะเดินจากไป นั่นอาจจะเป็นเพราะว่าขาดในเรื่องของการฟูมฟัก การเอาใจใส่ ทำอย่างไรที่จะเดินไปเป็นขบวนฯ ทั้งขบวน  เมื่อ 30 ปีที่แล้ว ค้นพบว่า คำตอบอยู่ที่หมู่บ้าน แต่สุดท้ายก็ยังไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ เพราะยังต้องยึดโยงกับทุน” พระอมรมิตร คัมภีรธัมโม พระนักพัฒนาอาวุโส และคณะทำงานพัฒนาศักยภาพผู้นำและเชื่อมโยงขบวนภาคกลางและตะวันตกกล่าว    

จากปัญหาดังกล่าวคณะทำงานพัฒนาผู้นำและเชื่อมโยงขบวนชุมชนชุมชนภาคกลางและตะวันตก จึงได้ออกแบบแนวทางการพัฒนาศักยภาพของผู้นำชุมชนในภาค ปี 2562 โดยมีเป้าหมายการพัฒนาผู้นำชุมชนในระดับจังหวัดและผู้นำชุมชนในระดับพื้นที่ เพื่อให้เกิดความเชื่ออุดมการณ์งานพัฒนา เพิ่มจำนวนผู้นำชุมชนให้มากขึ้น วางโครงสร้างบทบาทการสนับสนุนงานให้เอื้อต่อพื้นที่ในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งจัดการตนเอง ให้สามารถออกแบบทิศทางและประเด็นการพัฒนาด้วยตนเองที่สอดคล้องกับศักยภาพของชุมชน โดยใช้สภาองค์กรชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนงาน สร้างแรงจูงใจให้ผู้นำชุมชนสามารถทำงานกับชุมชนได้อย่างยาวนาน มีระบบการดูแลกัน เพื่อสร้างความอบอุ่นและเกิดความมั่นใจต่อการปฏิบัติงาน สนับสนุนให้ผู้นำขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดเกิดการพัฒนาตนเองให้เป็นทีมสร้างการเรียนรู้ พัฒนาให้เกิดนักจัดการความรู้และนักเคลื่อนไหวทางสังคม มีการออกแบบการทำงานอย่างสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองโดยใช้งบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) เป็นเครื่องมือในการพัฒนา

          จากแนวทางดังกล่าวข้างต้น ได้นำมาสู่การจัดเวทีการพัฒนาศักยภาพผู้นำขบวนองค์กรชุมชน “กลไกทางยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาจังหวัดเข้มแข็งจัดการตนเอง” ในช่วงเดือนเมษายน – พฤษภาคม โดยแบ่งเป็นกลุ่มจังหวัด  รวม 5 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มจังหวัด 3 บุรี นครชัยธานี ทองพรรณยา ปฐมกาญจนราช และ สมุทรเพชรคีรีขันธ์ ซึ่งเริ่มเวทีแรกที่โซน 3 บุรี ประกอบด้วยจังหวัดสระบุรี ลพบุรี และสิงห์บุรี 

          อย่างไรก็ตาม เสียงสะท้อนของผู้เข้าร่วมพัฒนาศักยภาพส่วนใหญ่ ไม่ได้กล่าวถึงเรื่องของความท้อถอยในการขับเคลื่อนงานเท่านั้น แต่ยังมีในเรื่องของการแสวงหาคนรุ่นใหม่ที่จะสามารถสืบทอดอุดมการณ์ในการขับเคลื่อนงานพัฒนา อาทิ “จะทำได้ถึงอายุเท่าไหร่ ทำได้อีกไกลแค่ไหน และจะส่งต่อให้ใคร บางครั้งคนเข้ามาในจุดนี้ มาได้ไม่นานก็หายไป” ผู้เข้าร่วมท่านหนึ่งกล่าว และนอกจากนี้ ก็ยังมีปัญหาในเรื่องของการที่ไม่ได้ยึดอุดมการณ์ “ชุมชนเข้มแข็งจัดการตัวเอง” อย่างแท้จริง ทำให้การพัฒนาที่เกิดขึ้นไม่ได้ตอบโจทย์ความต้องการของพื้นที่ แต่กลับตอบโจทย์ความต้องการของทุน หรือโครงการที่ได้รับเท่านั้น

leader3.jpg

leader4.jpg

เป้าหมายของการจัดการอมรมในครั้งนี้ จึงยึดในเรื่องของการทบทวนผู้นำขบวนองค์กรชุมชนเป็นหลัก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนแนวคิดของผู้นำขบวนองค์กรชุมชนแต่ละคนที่ได้เข้าร่วม  วางเป้าหมาย/ทิศทางการขับเคลื่อน เพื่อนำไปสู่จังหวัดจัดการตนเอง ทบทวนเป้าหมายร่วมของทีมทำงานทั้งหมดในจังหวัด วางเป้าหมายร่วมในระดับผู้นำขบวนองค์กรชุมชนกลุ่มจังหวัดสามบุรี และกำหนดทิศทางขับเคลื่อนงานร่วมกัน รวมถึงสร้างผู้นำรุ่นใหม่ และ สร้างความสัมพันธ์และเสริมพลังใจระหว่างกันในระดับผู้นำขบวนองค์กรชุมชนกลุ่มจังหวัดสามบุรี

Slide1.JPG

Slide4.JPG

ภายในเวทีดังกล่าวได้ใช้การอบรมเชิงกระบวนการในการพัฒนาศักยภาพผู้นำที่เข้าร่วม ให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของงาน โดยใช้กิจกรรมหรือเกมต่างๆ เป็นเครื่องมือ เช่น  กิจกรรมวาดความคาดหวัง (เพื่อสะท้อนถึงความต้องการของตนเอง) เกม "CP All (Communities For All : ปกป้องชุมชนท้องถิ่น)" เกม "ปิดตา" เกม "โอ่ง อ่าง ต้องเอื้อนเอ่ย" เกม "เชื่อมร้อยอุดมการณ์ของทีม" เกม "ทะเลใจ" เกม "ต่อจิ๊กซอว์" "สุนทรียสนทนา" กิจกรรมเจริญสติ "รู้จักโลกภายในก่อนรู้จักโลกภายนอก" เกม "นับไม่ลำดับ จัดการตนเอง"  "SWOT ขบวนจังหวัด" เป็นต้น ทั้งนี้ ในกิจกรรมต่างๆ จะเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วม ได้สะท้อนและทบทวนตัวเอง จังหวัด และระดับกลุ่มจังหวัด พร้อมทั้งถอดบทเรียนในทุกกระบวนการ เพื่อให้ผู้นำขบวนองค์กรชุมชนกลุ่มจังหวัดสามบุรี ได้ทบทวนตัวเอง ของจังหวัด และในระดับกลุ่มผู้นำ ในเรื่องของการขับเคลื่อนงาน และเป้าหมายในการขับเคลื่อน รวมถึงศักยภาพและต้นทุนที่มี และสามารถนำความรู้ ความคิดที่ตกผลึกจากกระบวนการที่เข้าร่วมมาเสริมสร้างการทำงาน และครุ่นคิด (ให้มากขึ้น) ในการนำความฝันที่มีความแตกต่างกัน มาหลอมรวมเป็นอุดมการณ์เดียวกัน โดย "ไม่ทิ้งใครไว้เบื้องหลัง" และใช้ต้นทุน "หัวใจที่บ้าคลั่ง" ขับเคลื่อนงาน ให้เกิดชุมชนเข้มแข็งจัดการตนเองได้อย่างแท้จริง

ในช่วงท้าย นายปฏิภาณ จุมผา ผู้อำนวยการภาคกลางและตะวันตก พอช. ได้กล่าวให้กำลังใจแก่พี่น้องตัวแทนผู้นำกลุ่มจังหวัดสามบุรี พร้อมทั้งชวนทบทวน “ตกผลึกวิธีคิด อุดมการณ์ ความเชื่อ ทิศทางที่ถูกต้อง” ทั้งในเรื่องของเครื่องมือในการขับเคลื่อนงาน และการเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ถูกต้อง

“การสัมมนาครั้งนี้ เป็นกระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการและยกระดับความรู้ โดยมีทีมพัฒนาศักยภาพของภาคมาช่วยยกระดับร่วมกัน คนนอกไม่สามารถเข้าใจเราได้ลึกซึ้งถึงฐานคิดได้ ไม่สามารถเห็นพลังที่ซ่อนอยู่ อยากให้ทุกคนได้ทบทวนว่าเมื่อมาแล้วได้เรื่องอะไรบ้าง อยากเห็นผู้เข้าอบรม “ตกผลึกวิธีคิด อุดมการณ์ ความเชื่อ ทิศทางที่ถูกต้อง” โดยใช้ 7 เรื่อง เป็นเครื่องมือในการทำงาน ได้แก่ ความรู้ในเนื้อหา, กระบวนการและขบวนการ, วิธีการ เครื่องมือ เทคนิค และเทคตริก, แผนปฏิบัติการต่อ (เร่งด่วน สั้น กลาง และยาว), กลไกการขับเคลื่อน “หุ้นส่วนการพัฒนา”, พื้นที่ปฏิบัติการร่วมในการเรียนรู้และขยายผลเพื่อการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น, เครือข่าย สามบุรีต้องร่วมมือกันอย่างมีพลังเพื่อให้เกิดเปลี่ยนแปลง

ทั้งนี้ ในการเปลี่ยนแปลงเพื่อให้เกิดทิศทางที่ถูกต้องนั้น จะต้องทะลุทะลวงอำนาจรัฐ 4 อย่าง ได้แก่ 1) จะทำอย่างไรให้คนเข้าไปสู่อำนาจรัฐ เพราะรัฐเป็นผู้กำหนด 2) รัฐใช้นโยบายและแผนเป็นตัวเดินเรื่อง ดังนั้นจะทำอย่างไร เพื่อให้ความต้องการของจังหวัดเป็นนโยบายแห่งรัฐ โดยใช้สภาองค์กรชุมชนเป็นเครื่องมือ 3) รัฐใช้งบประมาณเป็นเครื่องมือในการกำกับคน (อำนาจ) ทั้งๆ ที่เราเป็นเป้าหมาย และเป็นผู้มีบทบาทสำคัญ 4) รัฐใช้ข้อบังคับ กฎกติกา และกฎหมายเป็นเกราะกำบัง  ถ้าเราสามารถทะลุทะลวงอำนาจรัฐ ใน 4 ข้อข้างต้น โดยเข้าไปอยู่ในทุกเรื่อง พลังของพี่น้องจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของแผ่นดินได้”

เรียบเรียงโดย พรรณิดา พันธ์พืช

แบ่งปัน
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter